İnfertil çiftlerde tedavinin amacı, hastaları fazla yıpratmadan, normal hayat akışını olabildiğince bozmadan en çabuk ve basit yoldan gebeliğin elde edilmesidir. Çiftin değerlendirmesi ile infertilite nedeni olabilecek bir sorun saptanmışsa öncelikle bu düzeltilmelidir.

OVULASYON İNDÜKSİYONU ( Yumurtlama Tedavisi)

 Ovulasyon bozuklukları genellikle başarı ile tedavi edilebilmektedir. Ovulasyon indüksiyonunun en sık kullanım yeri kendiliğinden yumurtlaması olmayan veya yumurtlama aralığı uzamış az yumurtlaması olan kadınlardır. Tedaviye başlamadan önce ovulasyon indüksiyonu ilaçlarının kullanımına engel teşkil edecek hastalıklar (hipofizer, ovaryan, uterin, adrenal veya tiroid )ı ekarte edilmelidir.

Bu tedavilerin çoğul gebelik, yumurtalıklarda kist oluşumu veya aşırı uyarılma gibi istenmeyen etkilerinin olabileceği unutulmamalıdır.

Klomifen sitrat

Klomifen ağız yoluyla alınabilen bir ajandır. Nedeni bilinmeyen yumurtlama bozukluklarında ve hiperprolaktinemi veya hipotiroidiye bağlı olmayan yumurtlamanın olmadığı durumlarda ilk seçenektir. Yumurtalıklarda kistik oluşum, gebelik, karaciğer hastalığı, pitüiter tümörler ve kontrol altında olmayan tiroid veya adrenal hastalık klomifen tedavisi için engeldir.

Piyasada 50 mg lık tabletler olarak bulunmaktadır. 4-6 siklus tedavi denenebilir. Gebeliklerin çoğu ilk birkaç siklusda oluşmaktadır. Yumurta gelişimini takiben yumurta çatlatma iğnesi ( hCG) verilebilir, tedaviye aşılama ilave edilebilir. Uygun seçilmiş vakaların % 80 inde ovulasyon olmaktadır fakat gebelik oranları % 40-60 civarındadır. Tedavide takip  ultrasonda folikül gelişiminin izlenmesi ile yapılır.  

Gonadotropinler

 Yüksek doz klomifen sitrat tedavisine rağmen cevap alınamamış olgularda tedavi alternatifidir. Tubal geçirgenlik, normal prolaktin düzeyleri ve normal semen analizi tedavi öncesi gerekli koşullardır. Gonadotropin tedavisi, maliyeti ve yan etkilerinin önemi nedeniyle; tedavi öncesi tubal geçirgenliğin değerlendirilmiş olmasını gerektirmektedir.

Gonadotropinler direk olarak overlerde folikül gelişimini uyarırlar. Tedaviye cevap hastadan hastaya değişebileceği gibi aynı hastada aydan aya da değişiklik gösterebilir. Gonadotropin tedavisinin istenmeyen yan etkileri çoğul gebelik ve ovaryan hiperstimulasyondur.

Tedavinin takibi ultrason ile ve gerekli durumlarda kan E₂ düzeylerinin bakılması ile yapılmaktadır. Önde giden folikülün ortalama çapı 17-18 mm ye ulaştığında yumurta çatlatma iğnesi (hCG)  yapılarak yumurtlama başlatılır. hCG enjeksiyonunu takiben 24-36 saat içinde hastaların çoğunda yumurtlama olur.

INTRAUTERIN İNSEMİNASYON ( Aşılama)

 İntrauterin inseminasyon ile istenen sayıda spermin uterus içine ulaşması sağlanmaktadır.

Yumurtlamayı uyarıcı ilaçlar ile yumurta geliştirilip çatlatma iğnesinin yapılmasından 24-48 ( 36. saat) saat sonra aşılama yapılır. Eskiden aşılama için hazırlanmamış semen kullanılmaktaydı, fakat yan etkileri nedeniyle günümüzde sperm yıkama veya swim-up teknikleri kullanılarak hazırlanan sperm kullanılmaktadır. Sperm hazırlama teknikleri ile semendeki sperm kalitesini kötü yönde etkileyen faktörler ortadan kaldırılmakta, spermlerin daha normal ve daha hareketli olanları ayrılmaktadır. Ovulasyon indüksiyonu ile  aşılama yapılan infertil çiftlerde elde edilen gebeliklerin % 90 ı ilk 4 denemede olmaktadır. 4-6 kez denenmesine rağmen gebelik elde edilememişse daha ileri yardımcı üreme tekniklerine geçilmelidir.