DOĞUM SONRASI GEBELİKTEN KORUNMA YÖNTEMLERİ |
||
|
Emzirmenin
rolü
Enjektabl koruyucular (Aylık ve üç aylık iğneler) |
Doğumdan sonra ilk cinsel ilişki annenin fiziksel ve psikolojik durumuna bağlıdır. Genellikle doğumdan 6 hafta sonra cinsel ilişkide bulunulabilir. Doğumdan sonra ilk cinsel ikişkide bulunmadan önce dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
|
|
Emzirmenin gebelikten korunmadaki rolü: Özellikle gelişmekte olan ülkelerde emzirmenin gebelikten korunmada önemi büyüktür.Ancak bu etki annenin beslenme dırumuna, emzirme sıklığına ve bebeğe ek besin verilmesi gibi etkenlere bağlıdır. Doğumdan 6 aydan sonra veya annenin adet görmesi durumunda gebelik şansı artar. Tam korunma sürekli emziren kadınlarda 10 hafta için geçerlidir. Hiç emzirmeyen veya aralıklı emziren kadınlar doğum sonrası 3. haftada, sürekli emziren anneler ise doğum sonrası 3. ayda korunma yöntemlerini uygulamaya başlamalıdırlar. |
||
Korunma Yöntemlerinin Seçimi: 1.Kondom (Prezervatif) 2.Rahim içi araç ( RİA; Spiral) 3.Doğum kontrol hapları 4.Enjektabl koruyucu yöntemler (Aylık ve üç aylık iğneler) 5.Norplant 6.Vaginal fitiller ( Spermisidler ) 7. Kadın veya erkeğin tüplerinin bağlanması. |
||
|
Doğum sonrası gebelikten korunma metodu olarak en çok kullanılan yöntemlerden biridir. Kullanıma doğum sonrası ilk cinsel ilişkide başlanmalıdır. Kondom kullanımı gebeliğe karşı korunma sağladığı gibi cinsel yolla bulaşan pek çok hastalığı da önler. Kondom kullanmak isteyen çiftler bilgilendirilmelidir. Kondom penise partner ile temas etmeden önce yerleştirilmelidir. |
||
|
Farklı model ve bileşimde spiraller vardır. Gebeliği önlemede en etkin olan spiraller bakırlı olanlardır. Doğumdan hemen sonra takılan spirallerin rahimin küçülmesi ile beraber dışarı atılma riskide vardır. Bu nedenle takılması için en uygun zaman doğumdan 6 hafta sonradır. Spiraller dış gebelik riskini artırmazlar. Spiraller kullanımından vazgeçilmesine neden olan en önemli belirtiler kanama ve adet sancısının artmasıdır. Ancak ilk birkaç adet kanamasından sonra belirtilerin azaldığı ve hastanın rahatladığı görülmüştür. Uygun teknikle takılmış spirallerde gebe kalma riski % 1.5 gibi çok düşük bir orandır. Spiral ile gebe kalmış kadınlarda düşük sık görülmektedir. Bu nedenle gebelik teşhis edilmiş ve ipi görülüyorsa spiral mutlaka çıkarılmalıdır. Spirallerin çıkarılmasını takiben normal rahim içi çevre süratle oluşur. Yeni bir gebeliğin oluşmasında gecikme olmaz. |
||
|
Emziren kadınlar için doğum kontrol hapı olarak seçenek düşük doz progesteron içeren kontrol haplarıdır (mini-pill). Bu hapları kullanan annenin günün aynı saatinde almaya dikkat etmesi şarttır. Hem östrojen hem de progesteron içeren doğum kontrol hapları (kombine) emzirmeyen annelerde doğum sonrası 3. haftadan itibaren başlanabilir. Bu haplar emziren kadınlarda genellikle anne sütünün miktarını ve kalitesini azalttığı için kullanılmazlar. Aynı zamanda süte geçtikleri içinde kullanımı uygun değildir. |
||
Aylık enjeksiyonlar kombine doğum kontrol haplarına benzer şekilde östrojen ve progesteron içermeleri nedeniyle emziren kadınlarda kullanılmazlar. 3 Aylık enjeksiyonlar(Depo provera) ise uzun etkili, güvenli ve kullanımı kolay olup özellikle emziren kadınlarda tercih edilirler. Kullanımı 3 ayda bir olup ilk enjeksiyon adetin ilk 5 günü içinde yapılır. Eğer bu süre geçirilmişse enjeksiyon sonrası ilk 2 hafta ek korunma yöntemi uygulanmalıdır. Etki mekanizması kanda sağlanan yüksek hormon düzeyi sayesinde yumurtlamanın engellenmesidir. İlacın kullanımındaki en önemli yan etkiler; düzensiz adet kanaması, memelerde hassasiyet, depresyon ve kilo almadır. Kilo artışı her kullanıcı için aynı olmamakla birlikte ilk yıl içinde 0.5-2 kg artış saptanmıştır. Yan etkilerinin yanında kullanıcı açısından pek çok da avantajı mevcuttur. Östrojen hormonu içermediğinden 35 yaş üstü sigara içen kadınlarda, damar tıkanıklığı riski taşıyanlarda emniyetle kullanılabilir. Bir diğer avantajı emziren annelerin süt miktarını artırmasıdır. |
||
|
Norplant sistemi her biri uzunluğu 34 mm ,dış çapı 2.4 mm olan ve progestin hormonu (levanorgestrel) içeren 6 çubuktan oluşmaktadır. Norplant diğer yöntemlerin hepsinden daha etkili bir yöntemdir. Etki süresi 5 yıldır. Emziren kadınlar tarafından da kullanımı uygun olup doğum sonrası erken dönemde kola yerleştirilebilir. Norplantın yerleştirilmesi ve çıkarılması ufak bir cerrahi müdahale gerektirdiğinden eğitimli personel tarafından yapılmalıdır. Üç aylık enjeksiyonlarda görülen yan etkiler norplanta da görülebilir. |
||
Vaginaya ilişkiden önce yerleştirilen ve içerisinde spermleri etkileyen madde bulunan fitiller cinsel ilişkiden 10-30 dk. önce kullanılmaları gerekir. Etkileri yaklaşık 8 saat sürer. Kullanımına rağmen gebelik meydana gelirse konjenital anomali veya düşük yapma riski yüksektir. |
||
|
Günümüzde tüm dünyada gittikçe artan oranlarda tercih edilen yöntemlerden biridir. En önemli faydası doğum sonrası hemen uygulanabilmesidir. Tüplerin bağlanmasını isteğen çiftlerin olayın geri dönüşümsüz olduğunu bilmeleri önemlidir. Çiftler bu konuda bilgilendirilmelidir. Sezaryenle olan doğumlarda ise ameliyat sırasında tüplerde bağlanabilir. Tüplerin bağlanmasının uygun olduğu durumlar şunlardır: a.Ailenin kesinlikle başka bir çocuk istememesi b.Tercihan 30 yaş üstü olmak c.Acil şartlarda girilen operasyon olmaması (Karar verme açısından). d.Kararın gebeliğin 2. Veya 3. Döneminde verilmesi. e.Yenidoğan bebek için tahmin edilen risk olmaması (Prematüre v.s.). Doğum sonrası sterilizasyon için en iyi method laparoskopik olarak yapılandır. Çünkü hasta birkaç saat içinde evine dönerken, 24 saat içinde aktif yaşama döner. Rahatsızlık olmadığı gibi ,estetik açıdan da sonuç mükemmeldir. Aynı zamanda bu işlem diğer karın içi organların değerlendirilmesi fırsatını verir. Kullanılan diğer bir yöntem karına yapılan küçük bir insizyonla ugulanan ”minilaparotomi” yöntemidir. Erkek Sterilizasyonu (Vazektomi): Vazektomi kadın sterilizasyonundan daha güvenli ve kolaydır.Yapılan araştırmalar erkek açısından hiçbir risk taşımadığını göstermiştir. Kadın veya erkeğe uygulanan sterilazyon yöntemlerinin ileride sağlık açısından herhangi bir riski yoktur. Cinsel yaşamlarına olumsuz bir etkisi olmaz. |
||
